خلاصه:
بررسی فقهی و حقوقی اوراق استصناع
توضیحات:
دسته بندیحقوق
فرمت فایلdocx
تعداد صفحات150
حجم فایل435 کیلو بایت

چکیده

تاكنون شیوه های بسیار متنوع و گوناگونی برای تامین مالی طرح ها در بازارهای  سرمایه درسطح جهانی ابداع و به كار گرفته شده است. ولی همواره كشورهای اسلامی این دغدغه را داشتند كه آیا تامین مالی از طریق این شیوه ها با فقه و شریعت اسلامی سازگاری دارد یا اینكه نظیر اوراق قرضه در تضاد با آن است. این موضوع سبب شد متفكران مسلمان به دنبال معرفی ابزارهای جدیدی باشند تا هم نیازهای رو به رشد مالی كشورهای اسلامی را تامین نماید وهم مطابق شریعت اسلامی باشد. یکی از این ابزارهای مالی، اوراق استصناع است که به سبب وجود مهم ترین ویژگی های مطلوب اوراق قرضه در آن، یعنی ریسک پایین و معین بودن سود سرمایه گذاری، در کشورهای اسلامی مورد توجه بازارهای مالی قرار گرفته است و در کشور ما نیز تا حدودی مورد بررسی اقتصادی-فقهی قرار گرفته و به سمت اجرائی شدن پیش می رود. یکی از ضروری ترین اقدامات برای رسیدن این ابزار مالی به مرحله اجراء، شناخت روابط حقوقی شکل گرفته در نتیجه انتشار این اوراق و آثار حقوقی مترتب بر آن است. از همین رو در این پایان نامه، ابتدا به بررسی ماهیت روابط حقوقی موجود در مهم ترین مدل های انتشار این اوراق، از دیدگاه حقوق ایران و فقه اسلامی پرداخته و پس از تطبیق آن با یکی از عقود معین یا تصحیح آن در قالب عقود غیر معین، به آثاری که از لحاظ حقوقی به سبب انتشار این اوراق به وجود خواهد آمد و هم چنین حقوق و تکالیف ارکان انتشار این اوراق به وجود خواهد آمد و هم چنین حقوق و تکالیف ارکان انتشار اوراق در هر رابطه قراردادی، خواهیم پرداخت.

کلید واژه: اوراق استصناع، ابزارمالی اسلامی، سیاست پولی، بانكداری بدون ربا، تأمین مالی طرح‌ها


 

فصل اول:

کلیات تحقیق


مقدمه

در هرجامعه ای برخی از افراد به دلایل گوناگون حداقل در برخی مقاطع زندگی  با مازاد منابع مواجه  می­شوند و در همان حال بسیاری از اشخاص حقیقی و حقوقی برای اجرای پروژه های اقتصادی کارشناسی شده و سود آور گرچه از دانش فنی و تجربه عملی مطلوبی برخوردارند، فاقد منابع لازم برای اجرای آنند. در این میان بازارهای مالی موفق و کارا بازارهایی هستند که با ارایه ابزارهای مالی متنوع و با کارکردهای متفاوت به شایستگی از عهده تبادل وجوه مازاد میان خانوارها، بنگاهها و دولت بر می آیند. چنین بازارهایی توان آن را خواهند داشت که از یک سو مازاد منابع کوچک و بزرگ قشرهای مختلف مردم را جمع آوری نموده و از سوی دیگر آنها را در جهت ایجاد سرمایه گذاری های مولد اقتصادی برای ایجاد تحرک بیشتر رشد و توسعه به بخش های گوناگون جامعه تزریق نماید. بی تردید با ارایه الگوی مناسب می توان از طریق مشارکت دادن عموم مردم در روند پیشرفت جامعه همه امکانات و توانمندی های جامعه را از قوه به فعلیت رساند و در واقع جامعه را به سمت منحنی امکانات تولید رهنمون گردید.

اگر چه صنعت تأمین مالی طرح ها خصوصا در کشورهای توسعه صنعتی از رشد فوق العاده ای برخوردار است به گونه ای که هیچ هفته و ماهی نمی گذرد که ابزار جدیدی در این بازارها، متناسب با نیازها و روحیات سرمایه گذاران و متقاضیان سرمایه ابداع نگردد. ولی بی تردید با توجه به ملاحظات شرعی همه این ابزارها در جامعه اسلامی قابل پیاده شدن نیستند. زیرا بازارهای مالی دنیا عمدتا بر اساس نرخ بهره کار می کنند یعنی موقعیت دارایی ها و بدهی ها توسط نرخ بهره تعدیل می شوند. شاید به همین دلیل باشد که معمولا از نظام اسلامی به عنوان نظام بدون بهره یاد می کنند. گرچه توصیف نظام مالی اسلامی به عنوان بدون بهره تصویر صحیحی از کل نظام را منعکس نمی سازد، اما باید تأکید کرد که بدون شک ممنوعیت دریافت و پرداخت بهره رکن الهی این نظام را تشکیل می دهد.

  از این رو گرچه لازم است از تجربیات کشورهای موفق برای ابزارسازی و تنوع بخشی به آن سود جست اما در عین حال اولا ضروری است بازار سرمایه متناسب با ساختار اقتصادی جامعه شکل گیرد و قبل از صدور  مجوز برای ظهور ابزار خاصی باید جایگاه و کارکرد آن را در بازار بخوبی تبیین نمود. زیرا هر ابزاری پاسخگوی نیازی ویژه در بازار سرمایه است. و ثانیا این ابزارها باید متناسب با شریعت اسلامی به گونه ای مناسب طراحی گردد تا بخوبی عهده دار نقل و انتقال وجوه باشد.

گرچه امروزه گستره وسیعی از خدمات و محصولات در بازار سرمایه اسلامی وجود دارد که می تواند به بخش قابل توجهی از نیاز افرادی که در صدد سرمایه گذاری های اسلامی و مشروع هستند پاسخ دهند، ولی هنوز بازار سرمایه ایران به عنوان مثال بسیار محدود و کوچک و جوان است و باید از نظر کمی و کیفی گسترش یابد. یکی از این محصولات که قابلیت ارایه در بازار سرمایه ایران را دارد، اوراق بهادار استصناع است . این اوراق به عنوان یک ابزار بدهی اسلامی در نظام مالی مبتنی بر اسلام قابلیت استفاده دارد و مصداقی از دارایی مالی[1]، ابزار مالی[2]  و اوراق بهادار می باشد. صکوک یا ابزارهای مالی اسلامی، اوراق بهاداری است توسط اقتصادانان مسلمان و بر اساس عقود صحیح به جهت تامین سرمایه های مورد نیاز طرح های اقتصادی از یک سو و کسب سود و منفعت برای دارندگان سرمایه های راکد، طراحی شده است.

از میان اوراق بهاداری که بر این اساس طراحی شده، اوراقی دارای مطلوبیت بیش تر برای سرمایه گذاران و دریافت کنندگان سرمایه است، که در آن نرخ سود سرمایه گذاری به صورت دقیق مشخص بوده و در سررسید تعیین شده به آورندگان سرمایه پرداخت گردد، چرا که در این صورت از همان ابتدا دو طرف بر میزان تعهد و حقوقی که در مقابل طرف دیگر دارند، واقف بوده و با در نظر گرفتن آن حقوق و تعهدات، اقدام به سرمایه گذاری و یا درافت سرمایه می نمایند.

اوراق استصناع به عنوان یکی از انواع اوراق با نرخ سود معین در برخی از کشورهای مسلمان مورد استفاده قرار گرفته  و با توجه به مطلوبیت مذکور، با استقبال سرمایه گذاران روبه رو شده است و توانسته در جذب سرمایه های مردم برای انجام پروژه های سازندگی نقش موثری ایفا کند. از همین رو در بورس اوراق بهادار ایران نیز توجه مسئولین امر را به خود جلب کرده و ایشان را بر آن داشته که مطالعات لازم برای انتشار این اوراق و رساندن آن به مرحله اجرا را دستور کار خود قرار دهند. از آن جا که یکی از مهم ترین مطالعات لازم برای انتشار این اوراق، بررسی مسائل حقوقی عرضه این اوراق از حیث ماهیت و صحت روابط قراردادی به وجود آمده از یک سو و در نظر گرفتن احکام و آثار این روابط حقوقی از سوی دیگر است، لازم بود تحقیق مبسوطی در این زمینه صورت پذیرد، که نگارنده این نوشته به بررسی این روایط از دیدگاه مقررات شکلی و ماهوی فقهی و حقوقی پرداخته و با تطبیق قراردادهای مذکور بر اساس عقود معین و یا تصحیح آن بر اساس عقود غیر معین، احکام و آثاری را که بر این قراردادها مترتب می گردد، بیان نموده است.

 

 

بیان مسئله

در حقوق اسلامی، هر چند که اخذ ربا منع شده است، لیکن اعتبار وتعهد در ساختار معاملات اسلامی نقش عمده ای را ایفا می نمایند. این در حالی است که بنا به اهداف مندرج در قانون عملیات بانکی بدون ربا در روش های توزیع منابع، نقش معاملات تعهدی به عقد سلف (پیش خرید نقدی محصولات واحد های تولیدی) و اعتباری به فروش اقساطی (فروش اقساطی مسکن، اموال منقول ومواد اولیه ولوازم یدکی مورد نیاز واحدهای تولیدی وصنعتی) محدود شده است.

استفاده از ابزارهای مالی به عنوان یکی از روش های تأمین سرمایه مورد نیاز دولت ومؤسسات عمومی و شرکت های تجاری همواره مورد توجه بوده است واز این ابزارها برای ایجاد رونق اقتصادی وانجام پروژه های بزرگ تولیدی وسازندگی که تأثیرات مطلوب اقتصادی در یک کشور خواهد داشت، بهره برده شده است. در میان ابزارهای مالی، اوراق قرضه به سبب ویژگی های مطلوب اقتصادی از جمله ریسک پایین و مشخص بودن سود در نظر گرفته شده برای سرمایه گذاران در بیشتر بازارهای مالی دنیا، مورد استقبال قرار گرفته اند. از آنجا که در کشورهای اسلامی، عرضه اوراق قرضه به سبب وجود ربا همواره ممنوع بوده، اقتصاددانان مسلمان در مورد طراحی ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) که فاقد ایرادات شرعی وارد بر اوراق قرضه و در عین حال دارای مطلوبیت اقتصادی برای سرمایه گذاران باشد، بوده اند. یکی از این ابزارهای مالی، اوراق استصناع است که به سبب وجود مهمترین ویژگی های مطلوب اوراق قرضه درآن، یعنی ریسک پایین ومعین بودن سود سرمایه گذاری در کشورهای اسلامی مورد توجه بازارهای مالی قرار گرفته است و در کشور ما نیز تا حدودی مورد بررسی اقتصادی قرار گرفته و به سمت اجرایی شدن پیش می رود.

به عبارتی، اوراق بهادار استصناع می تواند ابزاری جایگزین برای اوراق قرضه تلقی شود وبانک مرکزی می تواند با خرید وفروش این اوراق در بازار اولیه وثانویه وبا اعمال سیاست های پولی مناسب، به اهدافی نظیر ایجاد اشتغال، تثبیت سطح عمومی قیمت ها، بهبود موازنه پرداخت های خارجی و رشد اقتصادی دست یابد یکی از ضروری ترین اقدامات برای رسیدن این ابزار مالی به مرحله اجرا، شناخت روابط حقوقی شکل گرفته در نتیجه انتشار این اوراق وآثار حقوقی مترتب بر آن است. از همین رو در این نوشته، ابتدا به بررسی ماهیت روابط حقوقی موجود در مهم ترین مدلهای انتشار این اوراق از دیدگاه حقوق ایران و فقه اسلامی پرداخته و سپس در تطبیق آن با یکی از عقود معین یا تصحیح آن در غالب عقود غیر معین به آثاری که از لحاظ حقوقی به سبب انتشار این اوراق بوجود خواهد آمد و همچنین حقوق و تکالیف ارکان انتشار اوراق در رابطه قراردادی خواهیم پرداخت. وهمچنین در این تحقیق سعی بر این است که به سؤالات زیر پاسخ داده شود:

سوال اصلی:

اوراق استصناع در قالب عقود معین می گنجند یا در قالب عقدی غیر معین و بر اساس ماده 10 قانون مدنی مطرح می شوند؟

سوالات فرعی:

1- انواع مدل های عملیاتی اوراق استصناع به چه صورتی است ؟

2- معاملات حقوقی مترتب بر اوراق استصناع صحیح است یا خیر ؟



[1] Financial Asset

[2] Financial Instrument

کلمات کلیدی:
شرط عندالمطالبه و مقایسه آن با شرط عندالاستطاعه
"متجاوز از یك قرن است كه جرم شناسی مورد توجه خاص كشورهای مختلف قرار گرفته و با استفاده از روشهای گوناگون، مطالعات و تحقیقات بالنسبه قابل ملاحظه ای در زمینه های مختلف انجام شده است"
"دانلود تحقیق جامع و کامل با عنوان انواع سند، قدرت اجرایی و اعتباری آنها در حجم 43 صفحه با فرمت ورد ویژه ارائه به عنوان تحقیق رشته حقوق"
هیچ دادگاهی نمیتواند به دعوایی رسیدگی کندمگر این که شخص یا اشخاص ذینفع یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی آنان رسیدگی به دعوی را برابر قانون درخواست نموده باشند
اخبار و مطالب آموزشی
نتایج نهایی آزمون دانشگاه علمی کاربردی امروز اعلام می‌شود
مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور از انتشار نتایج نهایی آزمون دوره‌های دانشگاه علمی کاربردی تا پایان امروز، 30 شهریور خبر داد....[ 1396-6-30 ]

اعلام نتایج آزمون Ept دانشگاه آزاد اسلامی
نتایج آزمون Ept شهریور ماه دانشگاه آزاد اسلامی اعلام شد....[ 1396-6-29 ]

نتایج آزمون ارشد پزشکی جمعه اعلام می‌شود/اعلام علت تاخیر در انتشار نتایج
رییس مرکز سنجش آموزش پزشکی از انتشار نتایج آزمون ارشد پزشکی در جمعه خبرداد....[ 1396-6-29 ]

نتایج نهایی آزمون کاردانی به کارشناسی ناپیوسته 96 اعلام شد
مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور با تاکید بر این‌که نتایج نهایی پذیرفته‌شدگان آزمون کاردانی به کارشناسی ناپیوسته سال 96 اعلام شد، گفت: داوطلبان برای اطلاع‌ از زمان ثبت‌نام به دانشگاه و یا موسسه آموزش عالی محل قبولی خود مراجعه کنند....[ 1396-6-29 ]

کارنامه علمی نتایج داوطلبان کنکور امروز منتشر شد
مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور با بیان اینکه کارنامه علمی داوطلبان آزمون سراسری منتشر شد، گفت: داوطلبان تا ۲۰ مهر فرصت دارند به این نتایج اعتراض کنند....[ 1396-6-28 ]

اعلام نتایج آزمون جامع علوم‌پایه و پیش کارورزی دانشگاه آزاد
نتایج آزمون جامع علوم پایه و پیش کارورزی شهریور ماه دانشگاه آزاد اعلام شد....[ 1396-6-28 ]

کارنامه علمی داوطلبان کنکور امروز منتشر می‌شود
مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور با بیان اینکه کارنامه علمی داوطلبان آزمون سراسری امروز منتشر می‌شود، گفت: داوطلبان تا ۲۰ مهر فرصت دارند به این نتایج اعتراض کنند....[ 1396-6-28 ]

اعمال سوابق تحصیلی دردوره‌های بعدی کارشناسی بدون آزمون
رییس مرکز سنجش و پذیرش دانشگاه آزاد اظهار کرد: معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد شیوه نامه دکتری را تدوین کرده است....[ 1396-6-27 ]

کارنامه علمی داوطلبان کنکور فردا منتشر می‌شود
مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور با بیان اینکه کارنامه علمی داوطلبان آزمون سراسری فردا منتشر می‌شود، گفت: داوطلبان تا ۲۰ مهر فرصت دارند به نتایج اعلام شده اعتراض کنند....[ 1396-6-27 ]

آموزش زبان انگلیسی

سایت زویا در تلاش است تا بستر مناسبی را برای دانش آموزان علاقه مند به آموزش زبان انگلیسی فراهم سازد از این رو ذکر چند نکته خالی از لطف نیست. سایت آموزش زبان انگلیسی زویا نقش کمکی را دارد و این آموزش ها را نمیتوان جایگزین آموزش های اصلی دانست. پیش از هر کاری لازم است تا شما در سایت زویا ثبت نام کنید تا هم از تمام امکانات سایت بهرمند شوید و هم سابقه آموزش های شما حفظ شود. برای ارزیابی سطح زبان انگلیسی خود ازآزمون لغات که در سطح بندی های مختلف تنظیم شده است استفاده نمایید و در هر سطحی که به 70درصد لغات پاسخ صحیح دادید به سطح بالاتر بروید آخرین سطحی که توانستید بالاتر از 70 درصد پاسخ صحیح بدهید این سطح زبان انگلیسی شما میباشد. برای هر سطح حداقل به 20 لعت پاسخ دهید. پس از دانستن سطح زبان خود به قسمت فلش کارت ها و سطح مورد نظر رفته و با مورد لغات فلش کارت زبان انگلیسی دایره لغات خود را در این سطح زبان انگلیسی افزایش دهید. در کانال تلگرامی آموزش زبان انگلیسی زویا عضو شوید و لغاتی که روزانه ارسال میشود را مرور کنید. اگر ایده خوبی برای آموزش زبان انگلیسی دارید از طریق کانال تلگرام سایت زویا با ما در تماس باشید. معنی zooya به فارسی , دیکشنری آنلاین , دیکشنری هوشمند , دیکشنری انگلیسی به فارسی , دانلود دیکشنری , دیکشنری انگلیسی به فارسی اندروید , دیکشنری اینترنتی , دانلود دیکشنری انگلیسی به فارسی , دیکشنری فارسی به فارسی , دیکشنری عربی به فارسی , دیکشنری پزشکی , دیکشنری اندروید و , تعیین سطح به انگلیسی , تعیین سطح زبان انگلیسی به صورت آنلاین , سوال و جواب تعیین سطح زبان انگلیسی