رشد دوباره دلار در بازار آزاد؛ ثبت جهش روزانه بالای ۳درصد

نرخ دلار در بازار آزاد پس از حدود دو هفته نوسان محدود، روز دوشنبه ششم مهرماه با یک جهش معنادار از محدوده‌های قبلی عبور کرد. در این روز اسکناس آمریکایی با افزایشی حدود ۸هزار و ۴۰۰تومان (معادل ۳.۶درصد) نسبت به آخرین معامله روز یکشنبه، تا کانال ۲۴۳هزار تومان پیش رفت و در نهایت در همین محدوده به کار خود پایان داد. این رشد در شرایطی رخ داد که طی دو هفته گذشته، بازار ارز تحت تاثیر اخبار متناقض—از احتمال تشدید درگیری‌ها تا احتمال آغاز گفت‌وگو میان ایران و آمریکا—در وضعیت احتیاط قرار گرفته بود. نتیجه این شرایط، کاهش نوسان روزانه دلار بود؛ به‌طوری که معاملات عمدتا با تغییرات کمتر از ۱درصد نسبت به روز قبل همراه می‌شد. اما روز گذشته، این انتظار تضعیف شد و دلار دوباره مسیر صعودی را از سر گرفت.

سه عامل رشد نرخ دلار؛ از انتظارات تا فشار تحریم‌ها

کارشناسان اقتصادی می‌گویند رشد اخیر نرخ دلار تنها ناشی از یک متغیر نیست و چند عامل هم‌زمان به تقویت قیمت‌ها کمک کرده‌اند. در نگاه تحلیلگران، سه عامل کلیدی در ماه‌های اخیر نقش پررنگی داشته‌اند:

۱) تقویت انتظارات افزایشی در اقتصاد و بازار ارز

مهم‌ترین محرک رشد نرخ دلار، انتظارات افزایشی است. این انتظارات عمدتا از نااطمینانی‌های سیاسی، سایه جنگ و ابهام درباره آینده مذاکرات با آمریکا تغذیه می‌شود. هر بار که سیگنال‌های سیاسی رنگ و بوی «عدم قطعیت» بگیرد، بخشی از تقاضای ارزی فعال می‌شود و قیمت را بالا می‌برد.

۲) تشدید تحریم‌ها و محدودیت‌های واقعی در تجارت خارجی

عامل دوم، شرایط واقعی اقتصاد تحت فشار تحریم‌های اقتصادی است. کارشناسان معتقدند حتی اگر درباره مذاکرات یا توافقات، خبرهای مثبت یا منفی منتشر شود، اثر تحریم‌ها و محدودیت‌های ایجاد شده در مسیر مبادلات تجاری می‌تواند به شکل مستقیم در قیمت‌گذاری ارز اثر بگذارد. در چنین شرایطی، عرضه ارز نیز محدودتر و تقاضا پایدارتر می‌شود.

۳) تشدید محدودیت‌های لجستیکی؛ از محاصره دریایی تا محدودیت‌های هوایی

عامل سوم، مجموعه محدودیت‌های مربوط به مسیر تجارت است: محاصره دریایی و محدودیت‌های هوایی که در روزهای اخیر پررنگ‌تر شده‌اند. همچنین گمانه‌هایی درباره افزایش احتمال بسته شدن یا محدودیت مرزهای زمینی مطرح است. تداوم این وضعیت می‌تواند چشم‌انداز عرضه ارز در اقتصاد کشور را تحت تاثیر قرار دهد و در نهایت به روند افزایشی دلار دامن بزند.

از کجا تا کانال ۲۴۰هزار تومان؟ پایان نوسان محدود در روز جهشی

در روز ششم مهرماه، دلار دقیقا در زمانی جهش کرد که بسیاری از معامله‌گران تصور می‌کردند تقاضای ارزی با آغاز مهرماه تقویت شود. با این حال، تحولات سیاسی مرتبط با سفر نیویورک و احتمال تغییر در فضای دیپلماتیک، باعث شده بود ورود جدی تقاضا به بازار به تعویق بیفتد. در دو هفته منتهی به این روز، بازار ارز جهت مشخصی انتخاب نکرد و نوسان‌ها عمدتا محدود بود؛ اما با کم‌رنگ شدن برخی امیدها درباره نتیجه‌گیری سریع و «پایدار» از مذاکرات، دوباره موج انتظارات افزایشی شکل گرفت. نتیجه این چرخش انتظارات آن بود که دلار نه‌تنها از محدوده نوسان محدود خارج شد، بلکه به سرعت وارد کانال ۲۴۰هزار تومان شد و حرکت صعودی را ادامه داد.

نگاهی به روند چندماهه دلار؛ رشد بیش از ۶۰درصد از ابتدای سال

بر اساس گزارش‌ها، نرخ دلار از ابتدای سال تا روز گذشته بیش از ۶۰درصد افزایش یافته است. این رشد در حالی رخ داده که روند صعودی بیش از شش ماه ادامه داشته و حالا برای ادامه حرکت، علاوه بر عوامل بنیادین، به محرک‌های جدید و همچنین دوره‌های مقطعی اصلاح نیاز دارد. در شهریورماه نیز بازار ارز روزهای پرنوسانی را پشت سر گذاشت؛ به‌طوری که در برخی روزها رشد روزانه دلار بیش از ۳درصد ثبت شد. نخستین جهش در ابتدای ماه رخ داد و نرخ دلار نسبت به روز قبل حدود ۶درصد رشد کرد. جهش دوم در ۱۱ شهریور رقم خورد؛ زمانی که دلار با افزایش ۳.۳درصدی برای نخستین بار وارد کانال ۲۲۰هزار تومان شد. اما بعد از ثبت سقف‌های قیمتی—از جمله نزدیکی دلار به حدود ۲۳۶هزار تومان در میانه شهریور—بازار وارد مرحله‌ای از اصلاح و استراحت شد. سپس در ادامه روند، اخبار سفر مقامات ایرانی به نیویورک و حواشی آن، نوسانات را محدودتر کرد و دلار به حدود دو هفته در بازه‌ای با تغییر کمتر از ۱درصد در روز باقی ماند؛ تا اینکه روز گذشته دوباره جهش اتفاق افتاد.

واکنش دلار به خبر مذاکره در نیویورک

یکی از نقاط تاثیرگذار در معاملات روز دوشنبه، واکنش بازار به اخبار سیاسی بود. طبق داده‌های بازار، دلار از حوالی ۲۴۰هزار تومان آغاز شد و تا قبل از ساعت ۱۶ به محدوده ۲۴۳هزار و ۵۰۰تومان رسید. سپس با انتشار خبری از سوی رویترز مبنی بر احتمال دیدار وزیر امور خارجه ایران و استیو ویتکاف (Steve Witkoff) با حضور میانجی‌های قطری در نیویورک، قیمت دلار کمی عقب نشست و به حدود ۲۴۲هزار و ۸۰۰تومان کاهش یافت. در نهایت، دلار در آخرین معامله نقدی روز گذشته حدود ۲۴۳هزار تومان ثبت شد. در همین جریان، تتر نیز ابتدا رشد کرد و تا محدوده ۲۴۵هزار تومان پیش رفت؛ اما بعد از ساعت ۱۶ کاهش داشت و به کانال حدود ۲۴۲هزار تومان بازگشت. آغاز روند افزایشی تتر هم از شامگاه یکشنبه و همزمان با عبور از مرز ۲۴۰هزار تومان گزارش شد.

اثر رشد دلار بر بازار طلا و سکه

هم‌زمان با جهش نرخ ارز، بازار طلا و سکه نیز رشد قابل توجهی را تجربه کرد. روز دوشنبه هم‌زمان با اینکه بهای جهانی طلا به زیر ۴۱۵۰ دلار برای هر اونس رسید، در بازار داخلی قیمت‌ها به تبعیت از رشد دلار افزایش داشتند. در معاملات روز دوشنبه، هر گرم طلای ۱۸ عیار در حوالی ۲۴ میلیون و ۳۸۳ هزار تومان معامله شد. همچنین سکه طلای طرح جدید از مرز ۲۴۵ میلیون تومان عبور کرد و روی ۲۴۵ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان ایستاد. نیم سکه نیز حدود ۱۲۵ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان و ربع سکه در قیمت ۶۶ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان معامله شدند.

جمع‌بندی؛ بازار ارز در انتظار محرک جدید

رشد نرخ دلار در روز ششم مهرماه نشان داد که بازار ارز هنوز از موج انتظارات افزایشی خارج نشده است. در کنار نااطمینانی‌های سیاسی، فشار تحریم‌ها، محدودیت‌های لجستیکی و همچنین متغیرهای بنیادین اقتصادی مانند رشد نقدینگی، رشد پایه پولی و تورم همچنان به عنوان پشتوانه‌های مهم برای روند صعودی دلار مطرح می‌شوند. هرچند ممکن است سرعت رشد برخی شاخص‌ها تغییر کند، اما در حال حاضر سطح بالای این متغیرها همچنان می‌تواند اثر خود را در بازار ارز حفظ کند.