بازگشت صادرات نفت عربستان از خط لوله سراسری

دنیای اقتصاد گزارش می‌دهد که عربستان سعودی پس از تعمیر خط لوله سراسری و راهبردی خود که اوایل ماه جاری میلادی هدف حملات پهپادی قرار گرفته بود، دوباره صادرات نفت از این مسیر را از سر گرفته است. این خبر را بلومبرگ، به نقل از یک منبع آگاه، منتشر کرده و نشان می‌دهد ریاض در تلاش است دسترسی‌اش به مسیرهای کلیدی صادراتی را حفظ کند؛ مسیری که در بحبوحه تنش‌های منطقه‌ای، اهمیت دوچندان یافته است.

رسیدن جریان انتقال نفت به ۳.۵ میلیون بشکه در روز

بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی منابع مطلع، جریان انتقال نفت از این خط لوله به حدود سه و نیم میلیون بشکه در روز رسیده است. ظرفیت کلی این خط لوله در حدود هفت میلیون بشکه در روز است؛ اما معمولاً حدود پنج میلیون بشکه از ظرفیت آن به صادرات اختصاص پیدا می‌کند. این یعنی با راه‌اندازی مجدد، عربستان می‌تواند بخشی از ظرفیت صادراتی خود را دوباره وارد مدار کند؛ امری که برای بازارهای نفتی و خریداران بزرگ، به‌ویژه در شرایط حساس فعلی، یک سیگنال مثبت ارزیابی می‌شود.

احیای مسیر جایگزین؛ چشم به تنگه هرمز و زمان‌بندی صادرات

با فعال شدن دوباره این خط لوله شرق به غرب، دسترسی عربستان به مسیر صادراتی جایگزینی که در زمان جنگ آمریکا علیه ایران از آن استفاده می‌شد، دوباره تقویت می‌شود. در نتیجه، ریاض می‌تواند انعطاف بیشتری برای توزیع صادرات نفت بین مسیرهای دریایی و زمینی داشته باشد. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که عربستان در سپتامبر (ماه جاری میلادی) ارسال محموله‌های نفتی از طریق تنگه هرمز را نیز افزایش داده است. بازگشایی و بهبود عملکرد خط لوله ممکن است تا حدی نگرانی خریداران از کمبود سهمیه‌ها و اختلال در تامین را کاهش دهد. پیش‌تر به برخی مشتریان اروپایی اعلام شده بود که در اکتبر—یعنی ماه بعدی در تقویم میلادی—هیچ سهمیه‌ای در چارچوب قراردادهای مدت‌دار به آن‌ها اختصاص نخواهد یافت. چنین اخباری معمولاً حساسیت بازار را بالا می‌برد، زیرا مشتریان دنبال اطمینان از تداوم عرضه هستند و کوچک‌ترین تغییر می‌تواند روی قیمت‌ها و برنامه‌های خرید اثر بگذارد.

بازار نفت در انتظار بازگشت به ظرفیت کامل

فعالان بازار اکنون به‌دقت روند بازگشت ظرفیت خط لوله را رصد می‌کنند. نکته کلیدی این است که اگر خط لوله به ظرفیت کامل خود برسد، عربستان تا چه میزان می‌تواند صادراتش را همچنان از مسیر تنگه هرمز انجام دهد. یکی از منابع آگاه اوایل ماه جاری گفته بود که بازگشت به ظرفیت کامل ممکن است حدود شش هفته زمان ببرد. با این حال، مسیر خلیج فارس همچنان پرریسک توصیف می‌شود؛ در شرایطی که جنگ آمریکا علیه ایران وارد هفتمین ماه خود شده و کشتی‌های عبوری گهگاه هدف حمله قرار می‌گیرند.

سپتامبر؛ رشد صادرات از مسیر تنگه هرمز به سطح جنگ

عربستان در ماه سپتامبر با استفاده از مسیر تنگه هرمز، مجموع صادرات نفتی خود را به بالاترین سطح در دوران جنگ رساند و آن را به بیش از پنج میلیون بشکه در روز رساند. بخش عمده این محموله‌ها راهی بازارهای آسیایی شده است. با توجه به این‌که بازار نفت معمولاً به سرعت نسبت به تغییرات مسیرهای حمل واکنش نشان می‌دهد، بازگشت خط لوله شرق به غرب می‌تواند در آینده نزدیک بر ترکیب مقصدها و سهم هر مسیر (هرمز یا مسیرهای جایگزین) اثر بگذارد.

فشار در دریای سرخ و تهدید انصارالله؛ تمرکز روی امنیت انرژی

در کنار تنگه هرمز، تهدیدات دیگری نیز صادرات را تحت تاثیر قرار می‌دهند. مسیر دریای سرخ در امتداد مرزهای غربی عربستان با چالش‌هایی از سوی انصارالله مواجه است. این گروه در سپتامبر حملات خود را تشدید کرده و زیرساخت‌های انرژی در جنوب غربی عربستان و نیز ینبع را هدف قرار داده است. ینبع بندری است که خط لوله شرق به غرب در آن به پایان می‌رسد و به همین دلیل، هرگونه اختلال در امنیت این منطقه می‌تواند جریان نفت و برنامه‌های صادراتی را تحت فشار قرار دهد. در پی تشدید حملات، مقامات سعودی برای شهرهایی از جمله ریاض و جازان هشدارهای متعددی صادر کرده‌اند.

نقش خط لوله شرق به غرب در بازار؛ از تامین تا مهار جهش قیمت

از مجموع ظرفیت ۷ میلیون بشکه در روز این خط لوله، معمولاً حدود ۲ میلیون بشکه به پالایشگاه‌های واقع در سواحل غربی عربستان منتقل می‌شود و باقی‌مانده ظرفیت برای صادرات در دسترس است. در طول جنگ آمریکا علیه ایران، این محموله‌های صادراتی به یکی از شریان‌های مهم بازار تبدیل شده بودند. گزارش‌ها حاکی از آن است که این مسیر نقش قابل توجهی در مهار جهش قیمت نفت داشته؛ زیرا در شرایطی که مسیرهای دریایی با ریسک روبه‌رو هستند، وجود یک راه انتقال مطمئن‌تر می‌تواند از تشدید کمبودها جلوگیری کند.

حالا سوال اصلی: صادرات از هرمز تا چه حد کاهش می‌یابد؟

در نهایت، با بازگشت خط لوله به مدار، پرسش اصلی برای بازار این است که عربستان چقدر از ظرفیت صادراتی خود را از مسیر جایگزین استفاده خواهد کرد و چه میزان همچنان صادرات را از تنگه هرمز پیش خواهد برد. پاسخ به این سوال به سرعت مشخص می‌کند که بازار نفت منطقه‌ای چقدر در برابر شوک‌های امنیتی مقاوم می‌ماند و قیمت‌ها تا چه اندازه تحت تاثیر ریسک‌های جدید قرار خواهند گرفت.