عطاءالله مهاجرانی در واکنش به سخنرانی پزشکیان در نیویورک چه گفت؟

سید عطاءالله مهاجرانی، فعال سیاسی و روزنامه‌نگار، در یادداشتی درباره سخنرانی مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری ایران در نیویورک نوشت: مخاطبان سخنان او «فقط محافل خارجی» نبودند، بلکه کسانی را هم شامل می‌شد که از ماجرای سفر به نیویورک می‌خواستند برای خود «پیراهنی» از جنس روایت‌های سیاسی بدوزند؛ یعنی همان‌هایی که تصور می‌کردند می‌شود با حاشیه‌سازی، از «نمد سفر» برای اهداف داخلی استفاده کرد. مهاجرانی یادآور شد که مجمع عمومی سازمان ملل متحد، طبق سنت هر ساله، میزبانی نطق رئیس‌جمهوری آمریکا را در ساعات نخستین آغاز جلسه اول بر عهده دارد و سخنان آن روز، به تعبیر او، باید با همان قطعیت و استحکام تاریخی پاسخ می‌گرفت. در این چارچوب، او می‌گوید مسعود پزشکیان دقیقاً همان کاری را کرد که لازم بود؛ یعنی در برابر پیام تهدیدآمیز و تحقیرکننده، صدایی روشن به گوش جهان رساند.

مهاجرانی: همان کار تاریخی که باید در برابر «پیام ترامپ» انجام می‌شد

مهاجرانی تاکید کرد: پیام نطق ترامپ، «تهدید و تحقیر» بود و در چنین وضعی، پاسخ پزشکیان باید «ایستادگی و مقاومت» را به نمایش می‌گذاشت. او نوشت که کشور، ملت و نظام جمهوری اسلامی در برابر آمریکا و هم‌پیمانانش تسلیم نمی‌شود؛ چون به باور مهاجرانی، آمریکا و اسرائیل، تصمیم‌های سنگین خود را در جنگ‌های پیش‌رویشان گرفته بودند و در محور فشارهای دریایی، اقتصادی و هوایی نیز همان منطق را ادامه داده‌اند. به گفته مهاجرانی، ایالات متحده و رژیم صهیونیستی در طول این دوره‌ها بارها نشان داده‌اند که پروژه‌هایشان فقط محدود به فشار سیاسی و اقتصادی نیست و در ذهنشان «سقوط نظام، تجزیه ایران و نابودی کشور و ملت» هم مطرح بوده است. از نگاه او، در برابر چنین «سبعیت و تجاوزگری و غارتگری»، باید واکنشی جدی و فراگیر وجود می‌داشت؛ واکنشی که فقط در سطح شعار نماند و به زبان دیپلماسی، اما با صراحت، پاسخ بدهد.

پیام پزشکیان؛ «عزت و جهاد» در برابر زور

مهاجرانی بخش مهمی از یادداشتش را به محور اصلی سخنرانی پزشکیان اختصاص داد. او می‌نویسد که پزشکیان در مقابل پیام ترامپ، پیامی از جنس عزت و مقاومت ارائه کرد و این را به عنوان یک خط سیاسی روشن مطرح ساخت که: ایران در برابر تهدید، سر خم نخواهد کرد. او سپس به جمله‌های پایانی رئیس‌جمهوری ایران اشاره می‌کند؛ جایی که گفته شد سخنان دیروز ترامپ در افکار عمومی دنیا و نیز میان اندیشمندان، سیاستمداران و حقوقدانان، نشانه‌ای آشکار از «خوی قلدری و منطق زور» است؛ منطق زور و تهدیدی که به باور مهاجرانی با «نص صریح منشور ملل متحد» مغایرت دارد.

تهدید، ملت را منسجم‌تر می‌کند

مهاجرانی با استناد به همان بخش از سخنرانی، یادآور می‌شود که پزشکیان تاکید کرده بود: «تهدید، ملت ما را منسجم‌تر می‌کند، قوی‌تر می‌کند و مقاومت ایرانیان را بیشتر می‌کند.» همچنین در ادامه آمده بود که ملت ایران در برابر زور کوتاه نمی‌آید و متجاوزان باید پشیمان شوند. در نگاه مهاجرانی، این پیام فقط خطاب به آمریکا نبود؛ حتی اگر آمریکا مخاطب مستقیم و اصلی سخنرانی سازمان ملل محسوب می‌شد، پیام پزشکیان به شکل غیرمستقیم برای بازیگران اروپایی و برخی کشورهای عربی منطقه هم روشن بود؛ بازیگرانی که به تعبیر مهاجرانی «برده‌وار» از آمریکا تبعیت می‌کنند یا از حضور در کنار فشارها، از سر مصلحت یا ترس حمایت می‌کنند.

اروپا و برخی کشورهای منطقه هم مخاطب پیام پزشکیان بودند

در یادداشت مهاجرانی آمده است که سخنان پزشکیان تنها به ترامپ محدود نمی‌شد. به باور او، اروپا و برخی کشورهای عربی که در روایت‌های داخلی و منطقه‌ای همواره نقش همراهی با سیاست‌های آمریکا را داشته‌اند، از مخاطبان دیگر این پیام بودند. مهاجرانی با اشاره به اینکه ترامپ حتی به این گروه‌ها نیز اهانت می‌کند، می‌گوید: «گاوشیرده محترمانه‌ترین اهانت ترامپ» است؛ یعنی ترامپ همواره می‌کوشد با ادبیات تحقیرآمیز، هم‌پیمانان خود را نیز در مدار فشار نگه دارد.

مخاطب داخلی: کسانی که می‌خواستند از «نمد سفر نیویورک» پیراهن بسازند

اما بخش قابل توجه یادداشت مهاجرانی، اشاره به «مخاطب داخلی» است. او می‌نویسد در داخل کشور نیز گروه‌هایی بودند که تلاش می‌کردند از «نمد سفر» نیویورک برای خود پیراهنی ببافند؛ یعنی پزشکیان را متهم کنند که از مسیر ارزش‌ها و چارچوب‌های انقلاب و نظام فاصله گرفته است. مهاجرانی نتیجه می‌گیرد که این پروژه رسانه‌ای یا سیاسی، نه تنها محقق نشد، بلکه از نگاه او نشان داده شد که حضور در مجمع عمومی سازمان ملل، به معنای عقب‌نشینی یا تغییر ماهیت نیست؛ بلکه می‌تواند «دفاع از ارزش‌ها و انقلاب و نظام» را ممکن کند و حتی به تقویت روایت رسمی جمهوری اسلامی در سطح جهانی بینجامد.

بازتاب یک استراتژی؛ گفتن حرف درست در زمان درست

مهاجرانی در بخش پایانی، به این جمع‌بندی می‌رسد که مجمع عمومی سازمان ملل با نطق آمریکا در ابتدای جلسه، صحنه‌ای است که اگر پاسخ متناسب در همان چارچوب و با همان صراحت داده نشود، اثرگذاری سیاسی کاهش می‌یابد. او تاکید می‌کند: سخنان ترامپ باید با یک «رودخانه خروشان از چهره سالن مجمع و حافظه تاریخ» شسته می‌شد و به‌زعم او، پزشکیان همان کار را انجام داد. در همین راستا، مهاجرانی بر «آمادگی برای گفت‌وگو» نیز تاکید می‌کند، اما همزمان خط قرمز را روشن نگه می‌دارد: گفت‌وگو ممکن است، اما «زبان زور» پذیرفته نمی‌شود.

یک انتخاب سیاسی در برابر فشار؛ از تهدید تا مقاومت

در مجموع، روایت مهاجرانی از سخنرانی پزشکیان چنین است: تهدید و تحقیر، منطق زور است؛ در حالی که مقاومت و عزت، منطق جمهوری اسلامی. او می‌گوید اگر تهدیدکنندگان تصور می‌کنند با فشار می‌توانند کشور را وادار به عقب‌نشینی کنند، اشتباه کرده‌اند؛ چون پاسخ رسمی و بین‌المللی، می‌تواند پیام را از حالت تهدید به سمت تقویت همبستگی ملی و افزایش ظرفیت ایستادگی تغییر دهد. صرفا بازتاب دهنده اخبار رسانه های رسمی کشور است.