کاهش قیمت سوخت جت در آمریکا، اما نه لزوماً برای مسافران

کاهش قیمت سوخت جت (Jet Fuel) الزاماً به افت بهای بلیت هواپیما برای مسافران آمریکایی منجر نمی‌شود. بر اساس گفته شرکت‌های بزرگ هواپیمایی آمریکا و همچنین تحلیلگران این صنعت، حتی اگر نفت خام ارزان‌تر شود، هزینه‌های سنگین و به‌ویژه نوسان‌های قیمتی سوخت می‌تواند همچنان دست شرکت‌های هوایی را برای کاهش کرایه‌ها ببندد. در نتیجه، مسافران ممکن است با وجود تغییرات در بازار انرژی، همچنان مجبور باشند بهای بالای بلیت را پرداخت کنند؛ موضوعی که این روزها با رشد دوباره قیمت سوخت جت بار دیگر پررنگ شده است.

سوخت جت؛ از جهش پس از جنگ تا سقوط کوتاه‌مدت و جهش دوباره

قیمت سوخت جت پس از آغاز جنگ ایران به‌شدت افزایش یافت. پس از آن، در فصل بهار شاهد افت قابل توجهی در قیمت‌ها بودیم، اما با ادامه تابستان بار دیگر جهش رخ داد؛ چرخه‌ای که به گفته کارشناسان، برنامه‌ریزی بلندمدت شرکت‌های هواپیمایی را دشوارتر می‌کند و می‌تواند بهانه‌ای برای احتیاط در کاهش قیمت بلیت باشد. برت هاوس (Brett Haous)، اقتصاددان و استاد دانشکده کسب‌وکار کلمبیا، تاکید می‌کند چنین نوساناتی، ریسک تصمیم‌گیری درباره ظرفیت پرواز و قیمت‌گذاری را بالا می‌برد. از نگاه او، شرکت‌ها در شرایط بی‌ثباتی هزینه سوخت، کمتر حاضر می‌شوند امید به ارزان‌تر شدن را به کاهش کرایه‌ها تبدیل کنند.

چرا در زمان جنگ، سوخت جت حتی سریع‌تر از نفت بالا رفت؟

در دوران جنگ، قیمت سوخت جت حتی سریع‌تر از قیمت نفت خام افزایش یافت. این موضوع هم به سطح بالاتر نفت خام مربوط می‌شد و هم به کمبود عرضه سوخت پالایش‌شده. سوخت جت یکی از بزرگ‌ترین هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی است و به همین دلیل، با بالا رفتن قیمت آن، شرکت‌ها به اقدامات متعددی روی آورند؛ از حذف برخی پروازهای کم‌سود گرفته تا افزایش قیمت بلیت و همچنین هزینه‌های حمل بار. با این حال، شرکت‌های بزرگ آمریکایی اعلام کرده‌اند درآمد حاصل از افزایش تعداد مسافران در ابتدا تنها بخشی از هزینه‌های سنگین سوخت را پوشش داده است؛ یعنی حتی اگر تقاضا بالا برود، باز هم شکاف ایجادشده توسط هزینه سوخت به‌سادگی پر نمی‌شود.

قیمت بلیت با سقوط سوخت هم همراه نشد

یکی از نکات کلیدی این گزارش آن است که قیمت بلیت‌ها به اندازه قیمت سوخت جت تغییر نکرد. شاخص سوخت جت Argus در آمریکا از اوج ۴.۸۸ دلار در هر گالن در اوایل آوریل به پایین‌ترین سطح دوران جنگ یعنی ۲.۷۰ دلار در ژوئن سقوط کرد؛ اما با وجود این افت، میانگین قیمت بلیت‌ها همچنان بالا باقی ماند. بر اساس داده‌های اداره آمار حمل‌ونقل آمریکا (BTS)، میانگین قیمت بلیت—بدون احتساب هزینه‌های اختیاری مانند انتخاب صندلی یا تحویل بار—از ۴۰۵ دلار در سه‌ماهه پایانی سال ۲۰۲۵ به ۴۲۸ دلار در سه‌ماهه نخست سال جاری رسید و سپس در بازه آوریل تا ژوئن به ۴۳۶ دلار افزایش یافت.

اختلاف زمانی بین تصمیم‌گیری شرکت‌ها و تغییرات سوخت

هاوس می‌گوید بخش مهمی از این عدم تناسب، ناشی از «زمان‌بندی» است. شرکت‌های هواپیمایی معمولاً چند ماه قبل از فصل‌های پیش رو درباره تعداد پروازها و ظرفیت صندلی تصمیم‌گیری می‌کنند و هزینه‌های پیش‌بینی‌شده سوخت را هم در محاسبات لحاظ می‌کنند. همچنین فروش بلیت اغلب زودتر از آغاز پروازها انجام می‌شود. او توضیح می‌دهد که اگرچه ممکن است قیمت بلیت در یک پرواز مشخص طی زمان تغییر کند، اما در صورت جهش ناگهانی هزینه سوخت، شرکت‌ها نمی‌توانند برای صندلی‌هایی که از قبل به فروش رسیده‌اند، مبلغ بیشتری بگیرند. به زبان ساده‌تر: پول «ثابت» شده، اما هزینه‌ها می‌تواند همچنان بالا برود. هاوس همچنین تاکید می‌کند چالش فقط «سطح هزینه سوخت» نیست؛ «نوسان» هم خودش مشکل‌ساز است؛ زیرا برنامه‌ریزی مالی در محیط‌های پرریسک را به کاری دشوارتر تبدیل می‌کند.

مرداد با افزایش ۲۳ درصدی قیمت بلیت همراه شد

در حالی که شرکت‌ها برنامه‌های پروازی و سیاست‌های قیمت‌گذاری خود را برای ادامه سال به‌روزرسانی می‌کنند، نشانه روشنی از کاهش فشار هزینه‌ها برای مسافران دیده نمی‌شود. طبق گزارش وزارت کار آمریکا، قیمت بلیت هواپیما در مرداد نسبت به سال قبل ۲۳ درصد افزایش داشته است. از سوی دیگر، طبق شاخص Argus، قیمت سوخت جت در ماه جاری روند صعودی خود را ادامه داده و در ۱۷ سپتامبر به ۴.۵۳ دلار در هر گالن رسیده است. در روز جمعه نیز میانگین قیمت سوخت در چهار بازار ایالات متحده که این شاخص پوشش می‌دهد، به ۴.۳۰ دلار در هر گالن رسید؛ رقمی که تقریباً دو برابر میانگین سال ۲۰۲۵ است.

هشدار Hopper درباره قیمت‌های تعطیلات

شرکت رزرو سفر Hopper نیز اعلام کرد مسافرانی که قصد خرید بلیت برای تعطیلات دارند، با بالاترین قیمت‌های یک دهه اخیر روبه‌رو هستند. این شرکت با رصد قیمت‌ها در جست‌وجوهای پرواز، برآورد کرده است میانگین قیمت رفت‌وبرگشت داخلی برای سفرهای تعطیلات «روز شکرگزاری» ۴۰۲ دلار و برای تعطیلات «کریسمس» ۴۵۲ دلار بوده؛ ارقامی که به ترتیب ۳۱ و ۲۳ درصد بالاتر از سال گذشته است.

این فشار فقط آمریکایی نیست؛ وضعیت جهانی سوخت جت هم نگران‌کننده است

فشار بر قیمت سوخت جت محدود به آمریکا نیست. بر اساس «سامانه پایش قیمت سوخت جت» متعلق به IATA (انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی)، میانگین جهانی قیمت سوخت جت در ۲۷ فوریه—یک روز پیش از آغاز جنگ—حدود ۹۹ دلار در هر بشکه بود. به گفته IATA و با استناد به داده‌های S&P Global Energy Platts، قیمت‌ها تا اوایل آوریل بیش از دو برابر شد و به ۲۰۹ دلار رسید. سپس برای نزدیک به سه ماه کاهش یافت، اما پس از شروع دوباره روند صعودی، در اواسط سپتامبر به ۱۹۵ دلار در هر بشکه رسید. IATA همچنین می‌گوید این فشار دوباره، ریشه در همان اختلالاتی دارد که روی قیمت گازوئیل هم تاثیر گذاشته است: محدود شدن تولید پالایشگاه‌ها، کاهش صادرات سوخت از خاورمیانه و آسیب به پالایشگاه‌های روسیه در پی حملات اوکراین. چون گازوئیل و سوخت جت محصولات مرتبط هستند و برای سهمی از خروجی پالایشگاه‌ها رقابت می‌کنند، کمبود هر کدام می‌تواند فشار مضاعفی بر قیمت و دسترسی به دیگری ایجاد کند.

سوخت جت حدود یک سوم هزینه‌های خطوط هوایی را می‌بلعد

IATA انتظار دارد سوخت تقریباً یک‌سوم هزینه‌های عملیاتی خطوط هوایی در سال جاری باشد؛ در حالی که این رقم حدود یک چهارم در سال ۲۰۲۵ بوده است.

رزرو زودهنگام، اما جبران هزینه‌ها با تاخیر انجام می‌شود

مایک لسکینن (Mike Leskinen)، مدیر ارشد مالی United، گفته است زمانی که قیمت سوخت دوباره افزایش یافت، حدود ۳۵ درصد از بلیت‌های یونایتد برای سه‌ماهه پایانی سال از قبل رزرو شده بود و شرکت نمی‌توانست این کرایه‌ها را به‌صورت عطف به ماسبق بالا ببرد. او اعلام کرده که United انتظار دارد هزینه‌های بالاتر سوخت از طریق درآمد جبران شود، اما نه به‌صورت فوری. لسکینن در کنفرانس سرمایه‌گذاران در ۲۵ شهریور درباره افزایش قیمت سوخت جت گفته است: «من واقعاً اهمیتی نمی‌دهم که قیمت بالا بماند. من فقط به ثبات آن نیاز دارم.» در همین چارچوب، استفن ترینور (Stephen Traynor)، استاد مالی در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا، چیکو، می‌گوید برای کاهش پایدار قیمت بلیت، لازم است قیمت سوخت جت واقعاً افت کند و پایین بماند؛ و صرفاً نوسان یا افت کوتاه‌مدت کافی نیست.

هزینه‌های سوخت رو به افزایش، برنامه‌های پروازی را محدود می‌کند

سرعت افزایش اخیر قیمت سوخت جت پیش‌بینی‌های شرکت‌های هواپیمایی آمریکا را با چالش روبه‌رو کرده است. برای نمونه، JetBlue در ۱۹ شهریور برآورد میانگین قیمت سوخت برای دوره ژوئیه تا سپتامبر را به ۳.۹۶ دلار در هر گالن افزایش داد. سپس روند صعودی ادامه یافت و یک هفته بعد شاخص Argus به ۴.۵۳ دلار رسید و در روزهای پایانی آن فصل هم بالاتر از ۴.۲۵ دلار باقی ماند. دوون مِی (Deven May)، مدیر ارشد مالی American Airlines، نیز گفته است هر «پنی» افزایش قیمت در هر گالن، حدود ۱۰ میلیون دلار به هزینه فصلی سوخت شرکت اضافه می‌کند. او گفته افزایش‌های اخیر، هزینه سوخت American را در سه‌ماهه چهارم حدود یک میلیارد دلار بالاتر می‌برد. در پاسخ به این شرایط، American، United و Southwest از کاهش بیشتر برنامه‌های پروازی—به‌ویژه در مسیرهای کم‌سود—خبر داده‌اند. United حتی برخی پروازهای ماه دسامبر را لغو کرده و هشدار داده در صورت تداوم گرانی سوخت، کاهش‌های بیشتری در سال ۲۰۲۷ اعمال خواهد شد. American هم اعلام کرده رشد سال آینده‌اش کندتر از پیش‌بینی‌های چند ماه قبل خواهد بود.

آخرین لحظه خرید بلیت؛ برای مسافران گران‌تر از چیزی است که تصور می‌کنند

از سوی دیگر، مسافرانی که بلیت را در لحظات آخر تهیه می‌کنند، با قیمت‌های بالاتر روبه‌رو هستند. تحلیل Deutsche Bank از قیمت‌گذاری پروازها نشان می‌دهد میانگین نرخ بلیت یک‌طرفه داخلی Allegiant Air برای خرید همان روز پرواز طی یک هفته ۲۱ درصد جهش کرده و در ۲۷ شهریور به ۲۸۰ دلار رسیده است. رقم مشابه برای American Airlines در همان روز ۴۶۳ دلار بوده که ۶ درصد افزایش را نشان می‌دهد. برای مسافرانی که به امید کاهش نرخ بلیت منتظر مانده‌اند، این احتمال وجود دارد که دوره انتظار حتی از زمان جنگ هم طولانی‌تر شود. هاوس می‌گوید احتمال حذف هزینه‌های اضافی سوخت (fuel surcharge) و کاهش قیمت بلیت در ماه‌های پیش رو «بسیار اندک» است. در نهایت، وقتی هزینه سوخت با سرعت بالا تغییر می‌کند و شرکت‌ها زمان کافی برای انتقال کامل این تغییرات به قیمت فروش ندارند، شکاف میان قیمت سوخت و بلیت می‌تواند برای مدت‌ها باقی بماند؛ شکافی که فعلاً به نفع مسافران نیست. *صرفا بازتاب دهنده اخبار رسانه های رسمی کشور است.* ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید