در دیدار شامگاه دوشنبه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، با نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، در واشنگتن، محور گفت‌وگوها بر مسیر سیاسی و اجرایی برای کاهش تنش‌ها و تعیین چارچوب‌هایی برای آینده جنوب لبنان متمرکز بود. منابع آگاه در گفت‌وگو با العربیه، این ملاقات را از نظر روندهای مذاکره‌ای «مثبت» ارزیابی کردند.

ارزیابی مثبت از دیدار روبیو و نواف سلام

بر اساس گزارش منابع خبری، مارکو روبیو و نواف سلام در این دیدار درباره ضرورت طراحی یک سازوکار مشخص برای اجرای تدابیر کلیدی گفت‌وگو کردند. این منابع تاکید کردند که طرف آمریکایی و نخست‌وزیر لبنان، در مورد جزئیات یک «نقشه راه» بحث و تبادل نظر داشته‌اند؛ نقشه‌ای که به طور مستقیم به مسئله جنوب لبنان و پیامدهای حضور یا خروج نیروهای رژیم اسرائیل از خاک لبنان مرتبط است.

گفت‌وگو درباره نقشه راه خروج اسرائیل از لبنان

طبق گفته منابع، وزیر امور خارجه آمریکا و نخست‌وزیر لبنان درباره چارچوبی صحبت کردند که هدف آن خروج اسرائیل از لبنان است؛ اما علاوه بر این، بر یک موضوع سیاسی-امنیتی دیگر نیز تاکید می‌شود: گسترش «کنترل کامل دولت لبنان» بر سرزمین خود. در همین راستا، منابع آگاه افزودند که در جریان این مذاکرات، سازوکاری برای «تایید اجرای» این نقشه راه نیز مطرح شده است؛ یعنی اینکه چگونه و با چه سازوکارهایی می‌توان تحقق مراحل مختلف را مورد راستی‌آزمایی قرار داد. این بخش از گفت‌وگوها نشان می‌دهد که طرفین تنها به کلیات سیاسی اکتفا نکرده‌اند و تلاش دارند برای تبدیل برنامه‌ها به اقدام عملی، سازوکار نظارتی یا اجرایی تعریف شود.

تاکید نواف سلام بر بازپس‌گیری اراضی لبنان از اشغال اسرائیل

در این میان، تاکید نخست‌وزیر لبنان در سخنرانی‌هایش در مجمع عمومی سازمان ملل نیز یک محور ثابت بوده است. نواف سلام بر ضرورت بازپس‌گیری «تمامی اراضی لبنان» از اشغال اسرائیل و نیز اعمال «حاکمیت کامل دولت لبنان» بر خاک کشورش تاکید کرده است. این تاکید در گفت‌وگوهای اخیر نیز به چشم می‌خورد، زیرا وضعیت جنوب لبنان در کانون تحولات امنیتی قرار دارد و هر طرح سیاسی درباره آینده منطقه، ناگزیر باید به مسئله حاکمیت زمینی و پایان حضور یا عملیات نظامی مرتبط پاسخ بدهد. در واقع، این نوع نگاه نشان می‌دهد که دولت لبنان بر خروج کامل و قابل راستی‌آزمایی اسرائیل و جایگزینی کنترل دولت لبنان به جای وضعیت‌های موقت یا مبهم اصرار دارد.

موضوع یونيفیل و پایان ماموریت در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶

از دیگر محورهایی که احتمال دارد در این دیدار یا نشست‌های مرتبط به آن پرداخته شود، موضوع نیروی موقت سازمان ملل در لبنان است؛ همان چیزی که با نام UNIFIL یا یونيفیل شناخته می‌شود. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ماموریت یونيفیل قرار است در تاریخ ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ (۱۰ دی ماه) به پایان برسد. نکته مهم اینجاست که در حال حاضر، برای ادامه کار این نیرو یا برای ساختن یک نیروی بین‌المللی جایگزین، «راه‌حل قطعی» یا توافق جامع اعلام نشده است. همین خلأ تصمیم‌گیری می‌تواند در آینده نزدیک، بر برنامه‌های سیاسی و امنیتی منطقه اثر بگذارد.

چالش تعیین آینده نیروهای بین‌المللی در جنوب لبنان

زمان‌بندی پایان ماموریت یونيفیل، در کنار تحولات میدانی، سبب شده موضوع این نیرو به یک چالش جدی تبدیل شود. هر گونه توافق درباره سازوکار خروج، گسترش حاکمیت لبنان و تایید اجرای تعهدات، نیازمند هماهنگی با نقش نیروهای بین‌المللی یا سازوکارهای مشابه است؛ زیرا بدون یک چارچوب نظارتی و امنیتی، اجرای طرح‌ها ممکن است با دشواری یا کندی مواجه شود. به همین دلیل، پرداختن به یونيفیل و سناریوهای جایگزین آن در گفتگوهای دیپلماتیک اخیر، اهمیت ویژه‌ای دارد و نشان می‌دهد طرفین به دنبال پیشگیری از بلاتکلیفی در پایان ماموریت این نیرو هستند.

حضور دیپلمات‌های لبنانی در نشست واشنگتن

این دیدار در واشنگتن با حضور شخصیت‌های کلیدی از طرف لبنان برگزار شد. یوسف رجی، وزیر امور خارجه لبنان، و ندا عبدالحماده معوض، سفیر لبنان در آمریکا، از جمله حاضران این ملاقات بودند. حضور این مقام‌ها می‌تواند نشان‌دهنده هماهنگی گسترده‌تر تیم دیپلماتیک لبنان با رویکرد نخست‌وزیر باشد؛ به ویژه در موضوعات حساس مربوط به حاکمیت سرزمینی، امنیت منطقه و تنظیم چارچوب‌های اجرایی برای آینده جنوب لبنان.

در حالی که حملات اسرائیل بر جنوب لبنان ادامه دارد

این دیدار در شرایطی انجام شده که مناطق جنوبی لبنان همچنان از سوی رژیم صهیونیستی هدف حملات بی‌وقفه قرار دارند. ادامه فشارهای نظامی در میانه رایزنی‌های سیاسی، معمولاً یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در مسیر دیپلماسی به شمار می‌رود؛ زیرا هر طرح سیاسی برای خروج یا مدیریت آینده، باید با واقعیت‌های میدانی هم‌زمان شود. با وجود این، ملاقات روبیو و نواف سلام می‌تواند به عنوان بخشی از روند تلاش برای تعریف «مسیر خروج»، «گسترش کنترل دولت لبنان» و نیز «راستی‌آزمایی اجرای تعهدات» در دستور کار واشنگتن و بیروت تلقی شود.

نتیجه‌گیری؛ تمرکز بر اجرای عملی نقشه راه

در مجموع، آنچه از گزارش‌های رسمی و منابع آگاه درباره دیدار روبیو و نخست‌وزیر لبنان به دست می‌آید، تاکید بر یک نقشه راه عملیاتی است: خروج اسرائیل از لبنان، تقویت حاکمیت دولت لبنان بر خاک کشور و تعیین سازوکاری برای تایید اجرای مراحل توافق. در کنار این موارد، مسئله یونيفیل و پایان ماموریت آن در سال ۲۰۲۶ نیز به عنوان یک عامل تعیین‌کننده در آینده امنیت و سیاست منطقه مطرح شده است. این رویداد دیپلماتیک، در عین حال که با فضای پرتنش جنوب لبنان همراه است، می‌تواند گامی در مسیر شکل‌دهی به چارچوب‌های جدید سیاسی-امنیتی باشد؛ چارچوب‌هایی که بدون توافق بر سر سازوکارهای اجرایی و نظارتی، احتمالاً با چالش‌های جدی روبه‌رو خواهند شد. *صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.*