روزنامه اعتماد در گزارشی نسبت به روندهایی که بهزعم این روزنامه «بیمهار شدن تریبونها و گسترش رفتارهای خودسرانه» را عادی میکند، هشدار داد. این روزنامه تاکید کرده است که در شرایط حساس سیاسی و امنیتی، نباید اجازه داد مسیر تصمیمگیری کشور از نهادهای مسئول به سمت افراد یا گروههایی منتقل شود که بدون چارچوب قانونی عمل میکنند.
محور اصلی این گزارش، نقد «کوچک کردن» جایگاه رئیسجمهور و وزیر خارجه و همچنین پیامدهای تضعیف جایگاه رسمی سیاست خارجی عنوان شده است؛ موضوعی که به گفته اعتماد، میتواند «اعتبار کل ساختار» تصمیمگیری کشور را کاهش دهد.
از مهرآباد تا تجمعها؛ گزارش اعتماد از عادی شدن رفتارهای خودسرانه
روزنامه اعتماد میگوید در بخشی از فضای عمومی، رفتارهایی مشاهده شده که به جای نقد سیاسی، به سمت شعاردهی علیه مقامات اجرایی و تضعیف جایگاه نهادهای رسمی پیش میرود. این روزنامه به نمونههایی اشاره میکند که در آنها گروههایی «بدون مجوز» در فرودگاه مهرآباد علیه رئیسجمهور و وزیر خارجه شعار دادهاند.
در ادامه گزارش آمده که در برخی نقاط دیگر نیز تجمعهایی شکل گرفته است؛ از جمله تجمعهایی مقابل خانه رئیسجمهور سابق که در آنها به او ناسزا گفته شده است. به تعبیر روزنامه اعتماد، چنین رویدادهایی نشان میدهد که انگار رفتارهای خودسرانه با «عنوانهای مختلف» در حال عادی شدن است.
تهدید خارجی بیشتر است؛ اجازه انتقال تصمیمگیری به تریبونهای بیمهار را نداریم
روزنامه اعتماد با اشاره به شرایط دشوار منطقه و فشارهای فزاینده بیرونی تاکید میکند که کشور نباید میدان تصمیمگیری را از نهادهای مسئول به تریبونهای بیمهار منتقل کند. این روزنامه میگوید اگر در شرایط تهدید خارجی، رفتارهای تفرقهافکن و خارج از چارچوب قانون تقویت شود، حاصلش چیزی جز «فرسایش انسجام ملی» و «شکاف بیشتر در جامعه» نخواهد بود.
این گزارش همچنین میافزاید: وقتی هر فرد یا گروهی احساس کند که در هر عنوانی میتواند قانون را نادیده بگیرد و به دنبال «حذف و تحقیر رقیب» باشد، نتیجه نه تنها بهبود فضای سیاسی نخواهد بود، بلکه به نفع دشمنانی خواهد شد که از تشدید اختلافات داخلی، برای تضعیف انسجام ایران و ایجاد بیثباتی در داخل استفاده میکنند.
نفوذ و نقش عوامل خارجی؛ واقعیتی که نباید سادهسازی شود
در بخش دیگری از این یادداشت، روزنامه اعتماد به تجربه جنگ اشاره میکند و مینویسد نباید مسئله نفوذ و فعالیت شبکههای اطلاعاتی بیگانه را ساده گرفت. با این حال، تاکید میشود که بین پذیرش این واقعیت و نسبت دادن هر رفتار تندروانه به عوامل خارجی، فاصله زیادی وجود دارد.
روزنامه اعتماد میگوید بدون شواهد مشخص نمیتوان چنین ادعاهایی را مطرح کرد. نگرانی اصلی هم آن است که حتی اگر رفتارهای خودسرانه از انگیزههای داخلی سرچشمه بگیرد، در عمل میتواند به همان شکافهایی کمک کند که دشمن میتواند از آنها بهرهبرداری کند.
لزوم هوشیاری امنیتی همراه با عقلانیت سیاسی
در جمعبندی این بخش، اعتماد تاکید میکند که حفظ هوشیاری امنیتی باید همزمان با عقلانیت سیاسی و انسجام اجتماعی دنبال شود؛ زیرا در شرایط فعلی، هر اقدامی که به اعتماد عمومی و وحدت داخلی آسیب بزند، کشور را در برابر فشار خارجی آسیبپذیرتر میکند.
مخالفت سیاسی حق است؛ اما توهین، تهدید و فشار خیابانی مجوز نیست
روزنامه اعتماد در ادامه میگوید مخالفت سیاسی یک حق شهروندی است و میتواند استدلالهای خود را داشته باشد؛ اما مخالفت با سیاست خارجی نباید تبدیل به «جوسازی»، «توهین به مسئولان»، «تهدید» یا «فشار خیابانی» شود.
به بیان این روزنامه، اگر هر گروهی هر زمان که با تصمیمی مخالف بود، خود را محق بداند که قانون را کنار بگذارد و به مسئولان کشور توهین کند، دیگر مرز میان اعتراض قانونی و رفتار خودسرانه از بین میرود.
سوال درباره یکسان نبودن برخورد با قانون
این گزارش همچنین پرسشهایی را مطرح میکند؛ از جمله اینکه آیا برخی افراد یا گروهها نوعی «مصونیت نانوشته» دارند؟ چرا زمانی که یک شهروند عادی از قانون عبور میکند، نهادهای مسئول سریع وارد عمل میشوند، اما وقتی یک گروه با ادعای دفاع از ارزشها یا مخالفت با سیاست دولت وارد میدان میشود، قانون عقب میرود؟
حمله رسانهای و تضعیف رسمیها؛ چرا کوچککردن رئیسجمهور و وزیرخارجه خطرناک است؟
روزنامه اعتماد به یک نمونه دیگر اشاره میکند: زمانی که در رسانه ملی، یک مجری یا چهره سیاسی بدون رعایت مرزهای نقد و تخریب، به مسئولان حمله میکند، پیام ضمنی آن برای جامعه میتواند این باشد که هر چه بلندتر فریاد بزنند، سهم بیشتری از قدرت خواهند داشت.
به گفته این روزنامه، این نگاه برای هر حکمرانی خطرناک است. مردم هم ممکن است بپرسند چه کسی واقعاً مسئول است و چرا باید دولت یا دستگاه سیاست خارجی هر روز از بیرون برای آن تعیین تکلیف شود. در این چارچوب، گزارش میگوید اگر وزیر خارجه نماینده سیاست خارجی کشور است، چرا جایگاه او باید مدام تضعیف شود؟
اعتماد سپس نتیجه میگیرد: کوچک کردن رئیسجمهور و وزیر خارجه، اعتبار کل ساختار تصمیمگیری کشور را کاهش میدهد.
دیپلماسی یک امر رسمی است؛ یک صدا برای سیاست خارجی لازم است
روزنامه اعتماد در بخش پایانی تصریح میکند که هیچ حکومتی از دیپلماسی بینیاز نیست. ممکن است درباره نتیجه مذاکرات اختلاف نظر وجود داشته باشد و بتوان درباره خطوط قرمز، امتیازات، هزینهها و منافع مذاکره بحث کرد؛ اما «دیپلماسی» به عنوان یک حوزه مشخص، نیازمند یک چارچوب و یک صدای رسمی است.
این گزارش تاکید میکند که نمیشود هم دولت مسئول باشد و هم هر گروهی مجاز شود در کوچه یا رسانه، مسیری موازی برای سیاست خارجی تعیین کند. در ادامه نیز به وضعیت جنگی اشاره میشود: با گذشت ۱۵ ماه از تجاوز دشمن هنوز افق روشنی برای پایان جنگ دیده نمیشود و تهدیدهای متقابل ادامه دارد؛ از همین رو، خطر بازگشت به عملیات گستردهتر همچنان منطقه را در سایه جنگ نگه داشته است.
لزوم تمرکز بر ظرفیتهای داخلی و پرهیز از تفرقه
اعتماد میگوید در چنین وضعیتی باید نقطه تمرکز به تقویت ظرفیتهای درونی کشور تغییر کند تا ایران در دفاع از خود و حفظ یکپارچگی ملی آمادگی لازم را داشته باشد؛ بهویژه در جنگهای طولانی که ممکن است به مرور، ذینفعان خودش را پیدا کند، جامعه به شرایط جنگی عادت کند و بازگشت به وضعیت پیش از جنگ سختتر شود.
در جمعبندی، این روزنامه مینویسد وحدت با شعار ساخته نمیشود و قانون باید برای همه یکسان اجرا شود. در پایان نیز آمده است: امروز بیش از هر زمان دیگری به بازگشت اقتدار قانون نیاز است؛ زیرا کشور توان پرداخت هزینه بینظمی و رفتارهای خودسرانه را ندارد.
صرفا بازتاب دهنده اخبار رسانه های رسمی کشور است.